TCMB Yönetmelik Değişikliği: E-Para Koruma Hesaplarının Nemalandırılması

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (“TCMB”), 19 Mart 2026 tarihli ve 33201 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliği ile ödeme ve elektronik para alanında önemli bir düzenlemeye imza atmıştır.

Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmelik’te (“Yönetmelik”) yapılan bu değişiklik (“Değişiklik”) ile elektronik para (“e-para”) koruma hesaplarında tutulan fonların gecelik vadede nemalandırılmasının önü açık şekilde düzenlenmiştir.

Mevcut Durum: Önceden Ne Düzenlenmişti?

Yürürlükteki Yönetmelik kapsamında ödeme kuruluşlarının ödeme fonlarını nemalandırmasına imkân tanınmıştı. Ancak e-para kuruluşları bakımından aynı imkân açık bir şekilde düzenlenmemişti.

Bu durum, düzenlemenin ilk yayımlandığı tarihten itibaren sektörde önemli bir tartışma konusu olmuş; söz konusu ayrımın bilinçli bir tercih mi yoksa sehven oluşmuş bir boşluk mu olduğu netlik kazanmamıştı.

Yapılan Değişiklik ile bu tartışma sona ermiş ve e-para koruma hesaplarının da nemalandırılabileceği açıkça hüküm altına alınmıştır.

Değişiklik Neleri Kapsıyor?

Değişiklik, temelde üç ana başlık altında değerlendirilebilir:

E-Para Koruma Hesaplarının Nemalandırılması

1. E-Para Koruma Hesaplarının Nemalandırılması

Yönetmeliğin 35. maddesine eklenen hüküm ile e-para koruma hesabının bulunduğu bankada gecelik vadede nemalandırma yapılmasının, ilgili maddenin ikinci ve dördüncü fıkralarına aykırılık teşkil etmeyeceği açıkça düzenlenmiştir.

Bu düzenleme ile birlikte e-para kuruluşları açısından koruma hesaplarında tutulan fonların gecelik olarak değerlendirilmesi artık açık bir hukuki zemine kavuşmuştur.

Yeni Düzenleme: Madde 36/A

Değişiklik ile Yönetmeliğe “Ödeme Fonlarının ve Elektronik Para Karşılığı Toplanan Fonların Nemalandırılması” başlıklı 36/A maddesi eklenmiştir.

Bu madde, nemalandırma sürecine ilişkin çerçeveyi bütüncül bir şekilde düzenlemektedir. Başlıca düzenlemeler şu şekildedir:

• Ödeme ve e-para koruma hesaplarındaki bakiyeler, koruma hesabının bulunduğu banka nezdinde açılacak ayrı bir nemalandırma hesabında değerlendirilebilir.

• Yabancı para cinsinden ödeme fonları ile e-para koruma hesaplarında bulunan tutarlar nemalandırma kapsamı dışında bırakılmıştır.

• Anapara ve net nema tutarı, bankanın komisyonu ve diğer yasal kesintiler yapıldıktan sonra ertesi iş günü koruma hesaplarına aktarılır.

• Nemalandırma hizmetine ilişkin komisyon oranı ve hesaplama yöntemi, banka ile yapılan sözleşmede açıkça düzenlenmelidir.

• Nemalandırılan fonların anaparası ile net nema tutarları ayrıştırılarak izlenir; nema tutarlarının bulunduğu hesap, kuruluş tarafından serbestçe kullanılabilir.

• Faaliyet izni geçici olarak durdurulan kuruluşların bu süre zarfında nemalandırma yapması yasaklanmıştır.

• Gecelik vadeli nemalandırma işlemlerinde yalnızca düşük riskli ve yüksek likiditeye sahip varlıklar kullanılabilir; anaparanın korunması esastır.

Gün Sonu Bakiye Hesaplama Saatlerinin Güncellenmesi

Değişiklik kapsamında ayrıca teknik bir düzenleme de yapılmıştır.

Koruma hesaplarına yatırılacak ödeme fonlarının gün sonu bakiyesinin hesaplandığı saatler güncellenmiştir:

• Tam iş günleri için: 15.00 → 16.30

• Yarım iş günleri için: 11.00 → 12.00

Bu değişiklik, uygulamada operasyonel süreçlerin daha gerçekçi zaman dilimlerine uyumlu hale getirilmesini amaçlamaktadır.

Hukuki ve Sektörel Değerlendirme

Bu Değişiklik, sektörün uzun süredir beklediği bir düzenleme olması bakımından son derece olumlu bir gelişme olarak değerlendirilmelidir.

E-para kuruluşları açısından, koruma hesaplarında tutulan fonların gecelik vadede nemalandırılabilmesi önemli bir finansal imkân yaratmaktadır. Bu durum özellikle:

• müşteri kazanımı ve sadakat programları,

• kampanya ve teşvik mekanizmaları,

• operasyonel giderlerin finansmanı

gibi alanlarda ek kaynak oluşturulmasına olanak sağlayacaktır.

Aynı zamanda bu gelişme, e-para kuruluşlarının bankalar karşısındaki rekabet gücünü de belirli ölçüde artıracaktır.

Operasyonel ve Uyum Yükümlülükleri

Bununla birlikte, söz konusu düzenleme kuruluşlar açısından önemli sorumluluklar da doğurmaktadır.

Özellikle:

• nemalandırma hesaplarının etkin şekilde yönetilmesi,

• anapara ve nema ayrıştırmasının doğru yapılması,

• bankalarla yapılacak sözleşmelerin dikkatle yapılandırılması,

• anlık ödeme yükümlülükleri için yeterli likiditenin korunması

gibi hususlar, artık daha kritik hale gelmiştir.

Bu durum, kuruluşların teknik altyapı, muhasebe sistemleri ve insan kaynağı açısından ciddi bir uyum sürecine girmesini gerektirebilir.

Karşılaştırmalı Hukuk Perspektifi

Avrupa Birliği’nde uzun süredir mevcut olan bu imkânın Türk mevzuatına dahil edilmesi, ödeme hizmetleri alanında yürütülen uyumlaştırma çalışmalarının önemli bir yansımasıdır.

Ancak AB düzenlemelerinde, fonların korunmasına yönelik olarak sigortalama gibi alternatif mekanizmalar da öngörülmektedir. Türk mevzuatında ise henüz bu tür alternatiflerin bulunmadığı görülmektedir.

Öte yandan, PSD3 taslak düzenlemelerinde ödeme sistemleri nezdindeki mutabakat hesaplarının da koruma mekanizması olarak kullanılabilmesi tartışılmaktadır. Bu yaklaşımın ilerleyen dönemde Türkiye’de de gündeme gelmesi mümkündür.

Sonuç

TCMB tarafından yapılan bu düzenleme, e-para sektörünün gelişimini destekleyen önemli bir adımdır.

Bununla birlikte, 36/A maddesi genel çerçeveyi belirlemekle yetinmekte; uygulamada ortaya çıkabilecek detaylar bakımından ikincil düzenleyici rehberlerin önemi devam etmektedir.

Bu nedenle sektör oyuncularının TCMB tarafından yapılacak olası açıklamaları ve yönlendirmeleri yakından takip etmeleri büyük önem taşımaktadır.

Düzenleme, yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

Av.Umut Balcı